ContactISSN:e-ISSN: 3023-5693
Author Sign-inReviewer Sign-inRegister
TürkçeEnglish
HomeAim and ScopeAboutGuide for AuthorSend ArticleLatest IssueArchiveContact Us

Sherbets in the Ottoman Palace Cuisine

Dilara ARSLAN,Görkem Teyin

  •  Year : 2025
  •  Vol : 4
  •  Issue : 2
  •  Page : 144-163
Sherbets have a deep history and a significant place in Turkish culinary culture. Sherbets, which come in a variety of flavors, were made using fresh and fruits, spices, and the roots, leaves, or flowers of plants. The primary reason for the popularity and tradition of sherbet in Ottoman palace cuisine stemmed from the conversion to Islam. Sherbets have always been a beverage considered important to Turkish societies throughout history. It is known that sherbet was served to guests during Ramadan, weddings, ceremonies, feasts, Mawlid ceremonies, and funerals. A new section called the sherbet house was built in the Ottoman palace kitchen to produce sherbets. Similarly, the sherbet maker culture developed in response to the popularity of sherbets. These sherbet makers are said to have sold sherbets in their pitchers on the streets. During the Ottoman period, meticulous attention was paid not only to the preparation of sherbets but also to their presentation. Therefore, sherbets were served in glass "çeşm-i bülbül" (a type of "çeşm-i bülbül") jugs. To maintain the sherbet's coldness, snow was specially brought from the mountains surrounding the palace and cooled in snow bowls. It is known that sherbets were not only consumed as a beverage but also used to treat certain ailments. It is reported that physicians of the period prepared healing syrups in the sherbet house. Sherbets made with tamarind, sirkencübin, basil, cranberry, rose and licorice root are considered among the most important sherbets of Ottoman Palace cuisine. This study, which was created by literature review, aims to provide in-depth information about the sherbets made in the Ottoman palace cuisine and their characteristics, to develop the literature on sherbets, a traditional beverage that is an important element for Turkish culinary culture, and to ensure the sustainability of this cultural element by transferring it to future generations.
Cite this Article As : Arslan, D., & Teyin, G. (2025). Osmanlı saray mutfağında şerbetler. NEUGastro, 4(2), 144-163. https://doi.org/10.54497/neugastro.2025.20

Conflict of interest : The authors declare that they have no conflict of interest.

This article is published under the CC BY-NC 4.0 license.
NeuGastro
2025, Vol4, Issue2
E-ISSN: 3023-5693
Received : , Accepted : , Published Online :

References

  1. Akçiçek, E. (2014). Türk kültüründe şerbet. Yemek ve Kültür Dergisi (37).
  2. Akçiçek, E. (2002). Dünden bugüne şerbetçiliğimiz. Çalış Ofset.
  3. Alaserhat, İ., Canbay, A., Bozbek, Ö. ve Özdemir, İ. (2018). Kavun Bitkisinde (Cucumis melo L.) Bulunan Aphis gossypii Glover, 1877 (Hemiptera: Aphididae)’nin Popülasyon Yoğunluğunun Belirlenmesi. Akademik Ziraat Dergisi, 7(2) 157-162.
  4. Altun Market (2025). Meyankökü şerbeti, https://www.altunmarket.com/app/assets/home/img/blog/meyanser-min.jpg (Erişim tarihi:19.04.2025)
  5. Anadolu Ajansı (2025). Erguvan şerbeti, https://cdnuploads.aa.com.tr/uploads/userFiles/de89f914-66b1-4a0b-934713c0eafe70cc/2023%2F05%2F20230504_2_58529548_88627666.jpg (Erişim tarihi:28.04.2025).
  6. Araz, N. (1999). Eskimeyen Tatlar. Vehbi Koç Vakfı Yayınları.
  7. Avcıkurt, C. (2009). Turizm sosyolojisi. Detay Yayıncılık.
  8. Bilgin, A (2016). Saray Mutfağı. Bilgin A. ve Öncel S. (Ed.), Osmanlı Mutfağı içinde. Anadolu Üniversitesi Basımevi.
  9. Bilgin, A. (2020). Osmanlı kültüründe şerbet. Toplumsal Tarih Dergisi, 317, 40-48.
  10. Bilgin, A. ve Samancı, Ö. (2008). Türk mutfağı. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
  11. Cengiz, O. (2010). 14-15. Yüzyıl Dîvânlarında mutfak kültürü (265875.) [Yüksek Lisans Tezi, Sakarya Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
  12. Ceyhun-Sezgin, A. (2017). Türk mutfak kültüründe demirhindi şerbeti ve gastronomi turizmine katkısı. Uluslararası Kırsal Turizm ve Kalkınma Dergisi, 1(1), 13–18.
  13. Ceyhun-Sezgin, A. ve Durmaz, P. (2019). Osmanlı mutfak kültüründe şerbetlerin yeri ve tüketimi. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 7(2), 1499 1518.
  14. Ceylan, F. ve Yaman, M. (2018). Ritüele dönüşen mutfak: Mevlevi mutfağı. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 7(3), 2172-2179.
  15. Ciğerim, N. (2001). Batı ve Türk mutfağının gelişimi, etkileşimi ve yiyecek-içecek hizmetlerinde Türk mutfağının yerine bir bakış. Türk Halk Kültürünü Araştırma ve Tanıtma Vakfı Yayınları.
  16. Demirgül, F. (2018). Çadırdan saraya Türk mutfağı. Uluslararası Türk Dünyası Turizm Araştırmaları Dergisi, 3(1), 105-125.
  17. Ertaş, M., Solak, B.B. ve Kılınç, C.Ç. (2017). Konya’da Mevlevi Mutfağı Yiyeceklerinin Gastronomi Turizminde Canlandırılması. Gazi Üniversitesi Turizm Fakültesi Dergisi, 1, 52-70.
  18. Fidanboylu, A. (2025). Kavun çekirdeği şerbeti (Sübye) https://www.gidabilgi.com/makale/detay/kavun-cekirdegi-serbeti-subye-110899 (Erişim tarihi: 17.04.2025).
  19. Fikriyat (2025). Şerbet satıcısı, https://ia.tmgrup.com.tr/890871/0/0/0/0/0/0?u=https://i.tmgrup.com.tr/fikriyat//album/2018/07/30/osmanlinin-serbetlerii-1532943720759.jpg (Erişim tarihi:09.04.2025)
  20. Gazete Merhaba (2025). Gül şerbeti, https://img.gazetemerhaba.com/rcman/Cw1280h720q95gc/storage/old/wp-content/uploads/2024/03/gul-serbeti.jpg (Erişim tarihi:29.04.2025).
  21. Gurme Akademi (2025). Sirkencübin şerbeti, https://res.cloudinary.com/dcntrwsmm/image/private/s--mIVX8pe---/v1587996852/kjapv8zemakdo77ahwae.jpg (Erişim tarihi:27.04.2025)
  22. Gürkan, O.T. (2007). Yöresel Türk mutfağı. Yaylım Yayıncılık.
  23. Gürsoy, D. (2004). Tarihin süzgecinde mutfak kültürümüz. Oğlak Yayıncılık.
  24. Haber7.com (2025). Demir hindi şerbeti, https://i20.haber7.net/resize/1300x788/haber/haber7/photos/2021/52/demirhindinin_faydalari_nelerdir_duzenli_demirhindi_serbeti_icerseniz_ne_olur_1640780719_6763.jpg (Erişim tarihi:26.04.2025).
  25. Havza Sanat Galerisi (2025). Çeşm-i Bülbül sürahi, https://d38vousazc6cao.cloudfront.net/Images/Shop/191/Product/15558/400/3257a04e983845e9ba32194426584529.jpg (Erişim tarihi: 09.04.2025).
  26. İbrahim Bin A. (2016). Alâim-i Cerrâhîn. M. Gürlek (Haz.). Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayınları.
  27. Kafadar, A.D. (2016). Bazı geleneksel şerbetlerimizin ve konsantrelerinin biyoaktif ve fizikokimyasal özelliklerinin belirlenmesi (438891.) [Yüksek Lisans Tezi, Erciyes Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
  28. Karataş, E. (2018). Geleneksellikten değişime Osmanlı sarayında mutfak kültürü (532572.) [Yüksek Lisans Tezi, Kırıkkale Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
  29. Kemikli, B. (2017). Divan Şiirinde Hastalık ve Tedavi. Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 16, 21-36.
  30. Kızıldemir, Ö., Öztürk, E. ve Sarıışık, M. (2014). Türk mutfak kültürünün tarihsel gelişiminde yaşanan değişimler. İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14(3), 198-201.
  31. Kurt, B. (2011). Buz temininde sanayileşme ve Osmanlı İmparatorluğu’nda kurulan buz fabrikaları. OTAM, 30, 73-98.
  32. Mussmann, K.D. ve Pahalı, C. (1999). Konaklama tesislerinde mutfak hizmetleri. Anadolu Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi Yayınları.
  33. Oğuz, B. (1976). Türkiye halkının kültür kökenleri. İstanbul Matbaası.
  34. Oğuz, B. (2001). Türkiye Halkının Kültür Kökenleri. Anadolu Aydınlanma Vakfı Yayınları.
  35. Osmanlı Şerbetleri (2025). Kakule şerbeti, https://trabzonolgunlasma.meb.k12.tr/meb_iys_dosyalar/61/01/202971/dosyalar/2017_12/08154824_YERBET_KYTABI-web2.pdf (Erişim tarihi: 28.04.2025).
  36. Osmanlı Şerbetleri (2025). Kızılcık şerbeti, https://trabzonolgunlasma.meb.k12.tr/meb_iys_dosyalar/61/01/202971/dosyalar/2017_12/08154824_YERBET_KYTABI-web2.pdf (Erişim tarihi: 30.04.2025).
  37. Osmanlı Şerbetleri (2025). Reyhan şerbeti, https://img.piri.net/piri/upload/3/2024/6/29/12e6b85b-pfdnhd3id5d01cn126pqcy6.jpeg (Erişim tarihi:30.04.2025).
  38. Osmanlı Şerbetleri (2025). Vişne şerbeti, https://trabzonolgunlasma.meb.k12.tr/meb_iys_dosyalar/61/01/202971/dosyalar/2017_12/08154824_YERBET_KYTABI-web2.pdf (Erişim tarihi: 29.04.2025)
  39. Ötleş, S. (1999). Balın Tarihçesi, Sağlık Açısından Önemi ve Kullanım Alanları. Gıda Teknolojisi.
  40. Özdoğan Y. ve Işık N. (2008, 10-15 Eylül). Geleneksel Türk mutfağında şerbet [Konferans Sunumu]. 38. ICANAS Uluslararası Asya ve Kuzey Afrika Çalışmaları Kongreleri, Ankara.
  41. Özkan-Emanet, A. (2021). Osmanlı sarayına kar ve buz temini. (686061) [Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
  42. Özkan, M. Erçetin, H.K. ve Güneş, E. (2019). Türk mutfak kültürüne ait kaynar (lohusa) şerbeti üzerine bir değerlendirme. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 7(3), 2310-2320.
  43. Özkanlı, O. ve Uçuk, C. (2018, 21-22 Haziran). Türk mutfak kültüründe şerbetler [Konferans Sunumu]. III. Uluslararası Mesleki ve Teknik Bilimler Kongresi, Gaziantep.
  44. Özlü, Z. (2011). Osmanlı Saray Şekerleme ve Şekerlemecileri ile İlgili Notlar. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, 58, 171-190.
  45. Samancı, Ö. (2019). Geçmişten günümüze Türk mutfak kültüründe limonata. Yemek ve Kültür, 56, 18-32.
  46. Sami, Ş. (2010). Kamus-ı Türkî. İdeal Kültür.
  47. Sarıoğlan, M. ve Cevizkaya, G. (2016). Türk mutfak kültürü: Şerbetler. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 6(14), 237-250.
  48. Shaikh, S., Yaacob, H. B. ve Rahim, Z. H. A. (2014). Prospective Role In Treatment Of Major Illnesses And Potential Benefits As A Safe Insecticide And Natural Food Preservative Of Mint (Mentha Spp.): A Review. Asian Journal of Biomedical and Pharmaceutical Sciences, 4, 1-12.
  49. Solmaz, F. (2018). Kültürel etkileşimin yeni Dünya’nın keşfiyle Osmanlı saray mutfağı özelinde Anadolu yemek kültürüne etkisi (492072.) [Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Arel Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
  50. Solmaz, R., Sivrikaya, K.K., Pekerşen, Y. ve Nizamlıoğlu, H.F. (2018, 20-22 Eylül). Osmanlı mutfağından günümüze uzanan unutulmaya yüz tutmuş bir lezzet; Şerbet [Konferans sunumu]. II. Uluslararası Sürdürülebilir Turizm Kongresi, Gümüşhane.
  51. Süren, T. ve Kızıleli, M. (2021). Geleneksel Türk içecekleri. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Turizm Fakültesi Dergisi, 24(1), 46-71.
  52. Sürücüoğlu, M.S. (1997). Türk mutfağında şerbetlerin yeri ve önemi. Anayurttan Atayurda Türk Dünyası, 4(11), 26-33.
  53. Sürücüoğlu, M.S. ve Özçelik, A.Ö. (2005). Eski Türk besinleri ve yemekleri. Türk Halk Kültürünü Araştırma ve Tanıtma Vakfı Yayınları.
  54. Tatlı, N. (2012). İstanbul'un yüz lezzeti. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür Yayınları.
  55. Tuncel, M. (2000). Fast food (hızlı yemek) sisteminin Türk mutfağına uyarlanması ve bir uygulama (96170.) [Yüksek Lisans Tezi, Anadolu Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
  56. Uysal-Pala, Ç., Ekşi, C.N., Özçelik, E. ve Ayana-Çam, B. (2017). Geleneksel meyan kökü şerbeti hazırlama sürecinde farklı sıcaklık uygulamalarının şerbetin mikrobiyolojik kalitesi ve biyoaktif bileşenleri üzerine etkisi. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 5(2), 276–286.
  57. Ünver, A.S. (1952). Türkiye gıda hijyeni tarihinde Fatih devri yemekleri. İstanbul Üniversitesi Tıp Tarihi Enstitüsü Yayınları.
  58. Yeni Şafak (2025). Osmanlı mutfağının helvahane bölümü, https://img.piri.net/piri/upload/3/2024/6/29/12e6b85b-pfdnhd3id5d01cn126pqcy6.jpeg (Erişim tarihi:16.04.2025).
  59. Yıldırım, N. (2008). 14. ve 15. Yüzyıl Türkçe tıp yazmalarında hastalıklara tavsiye edilen çorbalar, aşlar ve tatlılar; Türk mutfağı. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
  60. Yılmaz, M. ve Yılmaz, S. (2021, 12-14 Haziran). Osmanlı sofralarında estetik sunum ve şifanın bileşkesi: Çeşm-i Bülbül sanatı ve Osmanlı şerbeti [Konferans sunumu]. Uluslararası Müzik ve Güzel Sanatlar Eğitimi Sempozyumu, Sivas.
  61. Yiğitvar, İ. (2017). Arapgir mor reyhan çayı ve şerbetinin üretim olanaklarının araştırılması (477654.) [Yüksek Lisans Tezi, İnönü Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi file:///C:/Users/gteyin/Desktop/477654.pdf