İletişimISSN:e-ISSN: 3023-5693
Yazar GirişiHakem GirişiYeni Üyelik
TürkçeEnglish
AnasayfaAmaç ve KapsamHakkındaYazarlar için RehberMakale GönderSon SayıArşivİletişim

KONAKLAMA VE YİYECEK İÇECEK İŞLETMELERİNDE ÖRGÜTSEL STRES ÜZERİNE YAPILAN ÇALIŞMALARIN BİBLİYOMETRİK ANALİZİ

Gülser Yavuz,Meryem Güp

  • Gülser Yavuz: Mersin Üniversitesi Turizm Fakültesi
  • Meryem Güp: Mersin Üniversitesi Turizm Fakültesi
  •  Yıl : 2025
  •  Cilt : 4
  •  Sayı : 1
  •  Sayfa : 39-60
Örgütsel stres, çalışanlarda birçok fizyolojik ve ruhsal rahatsızlık yaratarak bireysel, performanslarını etkileyebilmesi, çatışma ve işten ayrılmaları arttırabilmesi vb. nedenlerle de örgütsel olumsuz sonuçlar doğurabilen bir durumdur. Araştırmanın amacı, turizm endüstrisinin en önemli bileşenleri olan konaklama ve yiyecek içecek işletmelerinde örgütsel stres üzerine ulusal alanyazında yapılan çalışmaların bibliyometrik analizle belirli parametreler çerçevesinde incelenmesidir. Bu amaçla, ULAKBİM TR Dizin veri tabanında 16.12.2024-18.12.2024 tarihleri “stres ve turizm”, “stres ve otel”, “stres ve mutfak”, “stres ve yiyecek içecek işletmeleri”, “stress and tourism”, “stress and hotel”, “stress and food and beverage businesses” anahtar kelimeleri kullanılarak tarama yapılmıştır. Tarama sonucunda ulaşılan çalışmaların araştırmanın amacı çerçevesinde incelenmesi sonrasında 2007- 2024 yılları arasında 41 makale analize tabi tutulmuştur. Yayınlarda, çeşitli sorulara yanıt aranmış ve elde edilen bulgular raporlanmıştır. Bulgulara göre; araştırmaların çoğunluğunun nicel araştırma yöntemi ve anket tekniğiyle gerçekleştirildiği ve çoğunluğunun Türkçe olarak yazıldığı belirlenmiştir. Turizm alanında örgütsel stres konulu çalışmaların az sayıda olduğu, bu yayınların 2020 ve sonrasında artış gösterdiği, en fazla makalenin yayınlandığı yılların ise 2023 ve 2024 yılları olduğu tespit edilmiştir. Son yıllarda ulusal turizm alan yazınında örgütsel stresin dikkat çektiği anlaşılmaktadır. 13 çalışma hiç atıf almamış, en fazla atıf alan çalışmanın ise 35 atıf aldığı belirlenmiştir. Bu durum, çalışmaların çok yakın dönemde yayınlanmasından kaynaklı olabilir. Analiz edilen araştırmaların sonuçlarına da dayanarak turizm endüstrisinin gelir ve istihdam katkısı yüksek bileşenleri olan konaklama ve yiyecek içecek işletmeleri çalışanlarının; mesleki stres düzeylerini, stres kaynaklarını, stres yönetimlerini, çeşitli değişkenler ile birlikte incelemenin ulusal turizm alanyazınına ve sektör uygulamalarına katkı sağlayacak şekilde arttırılması ve öneriler geliştirilmesi gerektiği ortaya konmuştur.
Atıf yapmak için : Yavuz, G., & Güp, M. (2025). Konaklama ve Yiyecek içecek işletmelerinde örgütsel stres üzerine yapılan çalışmaların bibliyometrik analizi. NEUGastro, 4(1), 39-60. https://doi.org/10.54497/neugastro.2025.14

Çıkar İlişkisi : Yazarlar çıkar çatışması olmadığını beyan etmiştir.

Bu makale CC BY-NC 4.0 lisansı ile yayımlanmıştır.
NeuGastro
2025, Cilt4, Sayı1
E-ISSN: 3023-5693
Geliş Tarihi : , Kabul Tarihi : , Yayın Tarihi :

Kaynakça

  1. Akça, İ., ve Beydilli, E. T. (2018). İş stresi ve yaratıcılık süreci ilişkisi: Kütahya’daki mutfak çalışanları üzerine bir araştırma. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 2(Ek1), 283-307.
  2. Akdemir, M. A., Sağbaş, M., ve Sürücü, L. (2022). Job stress and turnover intention in the hotel employees. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 10(1), 1-10. https://doi.org/10.21325/jotags.2022.973
  3. Akdu, U., ve Akdu, S. (2016). Duygusal emek ve iş stresinin tükenmişlik üzerindeki etkileri: Profesyonel turist rehberleri üzerinde bir araştırma. Journal Of International Social Research, 9(47), 1142-1153.
  4. Aksoy, A., ve Kutluca F. (2005). Çalışma hayatında stres kaynakları, stres belirtileri ve stres sonuçlarının incelenmesi üzerine bir araştırma. In Journal Of Social Policy Conferences, (49), 458-486.
  5. Al, U., ve Coştur, R. (2007). Türk Psikoloji Dergisi’nin bibliyometrik profili. Türk Kütüphaneciliği, 21(2), 142-163.
  6. Arslan, E., Kendir, H. ve Özçelik Bozkurt, H. (2023). The relationship between job stress and presenteeism in five-star hotel employees: An example from Istanbul province. İşletme Araştırmaları Dergisi, 15(4), 2795-2806.
  7. Arslan, E., Kendir, H. ve Sert, A. N. (2024). Ankara’daki restoran işletmesi çalışanlarının iş stresi düzeyi ile işten ayrılma niyeti arasındaki ilişki. Journal Of Tourism And Gastronomy Studies, 12(3),2064-2079.
  8. Ayaz, N. ve Batı, T. (2017). Turizm işletmelerinde örgütsel güven ve örgütsel stres ilişkisi: Mutfak departmanı işgörenleri örneği. İşletme Araştırmaları Dergisi, 9(1),527-541.
  9. Aydın, C. ve Çavuş, Ş. (2017). Kuşadası konaklama işletmelerinde çalışanların örgütsel stres ve tükenmişlik düzeyleri. Manas Journal Of Social Studies, 6(5),79-96.
  10. Aydın, O. T. (2018). Impact of demographic variables on job stress factors: A study on Turkish employees. İşletme Araştırmaları Dergisi, 10(2), 803-826.
  11. Cankül, D., Ak, E. ve Kızıltaş, M. Ç. (2023). Yiyecek içecek işletmelerinde çalışanların stres ve işkoliklik düzeylerinin iş performanslarına etkisi. İşletme Araştırmaları Dergisi, 15(1),470-485.
  12. Ceyhan, S. ve Okun, O. (2021). Psikolojik sermaye ile çalışan sesliliği arasındaki ilişkide algılanan stresin aracılık rolü: Hizmet sektöründe bir araştırma. OPUS International Journal of Society Researches, 18(39), 255-276. https://doi.org/10.26466/opus.835768
  13. Chauvin, B., Rohmer, O., Spitzenstetter, F., Raffin, D., Schimchowitsch, S., ve Louvet, E. (2014). Assessment of job stress factors in a context of organizational change. European Review Of Applied Psychology, 64(6), 299-306.
  14. Chen, Y. H. ve Koç, H. (2021). Kişilik tipi, iş stresi düzeyi ve işgören performansı ilişkisi: turizm işletmeleri çalışanları üzerinde bir inceleme. Turizm Akademik Dergisi, 8(2), 159-172.
  15. Cin, Z. ve Şimşek, G. (2024). Stres ve stres yönetiminin işgörenlerin performansı üzerine etkisi: Konaklama işletmelerine yönelik bir uygulama. The Journal Of Turk-Islam World Social Studies, 21(21), 212-223.
  16. Cuma, A., ve Olcay, A. (2020). Otel işletmesi çalışanlarında örgütsel stres kaynaklarının iş performansına etkisi: Kahramanmaraş'ta bir uygulama. Journal Of International Social Research, 13(73).
  17. Demirci, B. ve Seçilmiş, C. (2020). Restoran işletmelerinde rol stresi ve lider-üye etkileşiminin işten ayrılma niyetine etkisi. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 31(3),228-238, https://doi.org/10.17123/atad.714948.
  18. Dibia, C. H., Oruh, E. S., Osibanjo, O. A., & Oluwatunmise, O. (2021). Organizational Stress: A Critical Review from Nigeria. 145-166. in Sharma, K., Cooper, C. L., & Pestonjee, D. M. (Eds) Organizational Stress Around the World. Routledge
  19. Donthu, N., Kumar, S., Mukherjee, D., Pandey, N., & Lim, W. M. (2021). How to conduct a bibliometric analysis: An overview and guidelines. Journal of Business Research, 133, 285–296. doi:10.1016/j.jbusres.2021.04.070
  20. Enes, E., ve Yavuz, G. (2023). Slow food ve slow fashion: Sürdürülebilir yaşamın yeni trendleri. Art-E Sanat Dergisi, 16(31), 538-559, https://doi.org/10.21602/sduarte.1283670.
  21. Erbaş, E. Ş. (2019). Örgütsel stres, çatışma ve işten ayrılma niyeti arasındaki ilişki üzerine bir inceleme. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Marmara Universitesi.
  22. Esen, O. ve Atay, H. (2023). Otel işletmelerinde çalışanların iş yaşam kalitesini etkileyen boyutlar: Kuşadası örneği. İşletme Araştırmaları Dergisi, 15(4),2823-2845.
  23. EuroStat (2024). Businesses in the accommodation and food services sector, https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Businesses_in_the_accommodation_and_food_services_sector
  24. Goh, J., Pfeffer, J., ve Zenios, S. A. (2015). Workplace stressors & health outcomes: Health policy for the workplace. Behavioral Science & Policy, 1(1), 43-52.
  25. Gümüştekin, G.E. ve Öztemiz, A. B. (2004). Örgütsel stres yönetimi ve uçucu personel üzerinde bir uygulama. Erciyes Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, (23), 61-85.
  26. Hammen, C. (2005). Stress and depression. Annual Review of Clinical Psychology, 1(1), 293–319. doi:10.1146/annurev.clinpsy.1.102803.143938
  27. Haruyama, Y., Matsuzuki, H., Tomita, S., Muto, T., Haratani, T., Muto, S., ve Ito, A. (2014). Burn and cut injuries related to job stress among kitchen workers in Japan. Industrial health, 52(2), 113-120.
  28. Jia, X., Dai, T., ve Guo, X. (2013). Comprehensive exploration of urban health by bibliometric analysis: 35 years and 11,299 articles. Scientometrics, 99(3), 881–894. doi:10.1007/s11192-013-1220-4
  29. Kaba, İ. (2019). Stres, ruh sağlığı ve stres yönetimi: Güncel bir gözden geçirme. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, (73), 63-81.
  30. Karabacak, G., ve Harlak, H. (2020). Otel çalışanlarının iş-aile yaşam çatışmalarının yordayıcıları olarak, iş-yaşam doyumu, iş stresi ve algılanan sosyal destek. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 4(3), 1923-1940.
  31. Kaymaz, E. ve Ulema, Ş. (2024). Aşçıların mutfakta alkol tüketim durumlarına yönelik bir araştırma: Ankara ili örneği. Manas Journal Of Social Studies, 13(4),1519-1539. https://doi.org/10.33206/mjss.1340081
  32. Kendir, H. (2020). Otel işletmesi çalışanlarında iş stresinin işten ayrılma niyetine etkisinde görev yapılan departmanın moderatör rolü. İşletme Araştırmaları Dergisi, 12(4),3421-3432.
  33. Kılıç, G., Tunç, T., Saraçlı, S., ve Kılıç, İ. (2013). Örgütsel stresin örgütsel sessizlik üzerine etkisi: Beş yıldızlı termal otel işletmelerinde bir uygulama. İşletme Araştırmaları Dergisi, 5(1), 17-32.
  34. Kırel, Ç. (1993). Örgütsel stres yönetimi. Anadolu Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 11(1), 159-173.
  35. Kodaş, B. ve Sarı, Y. (2021). Psikolojik sermaye, iş stresi ve hizmet odaklı örgütsel vatandaşlık davranışı ilişkisi. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 32(1),79-90. https://doi.org/10.17123/atad.948477
  36. Kozak, N., Kozak, M. A., ve Kozak, M. (2012). Genel turizm: ilkeler kavramlar(12. Baskı). Detay Yayıncılık.
  37. Köse, S. ve Bilici, S. (2016). Mutfak ve yemekhane çalışanlarında iş sağlığı ve güvenliği risklerinin değerlendirilmesi. Beslenme Ve Diyet Dergisi, 44(3),239-247.
  38. Kumaş, G. ve Çallı, D. S. (2024). Determinants of organizational stress: A research the framework of attribution theory. Journal of Tourism Leisure and Hospitality, 6(1), 1-26.
  39. Lazarus, R. S. (1984). Stress, Appraisal, And Coping (Vol. 464). Springer.
  40. Lee-Ross, D. ve Lashley, C. (2009) Entrepreneurship and Small Business Management in the Hospitality Industry. Butterworth-Heinemann, Oxford.
  41. Macaroğlu, Ö. ve Koçoğlu, C. M. (2023). Algılanan Stres düzeyi ile işgören motivasyonu arasındaki ilişkide iş tatmininin aracılık rolü: 5 yıldızlı otel işletmeleri örneği. Safran Kültür ve Turizm Araştırmaları Dergisi, 6(3), 574-589.
  42. Mantı, M. (2020). Akademisyenlerde Örgütsel Stres ve Örgütsel Sessizlik Davranışları Arasındaki İlişki. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Pamukkale Üniversitesi.
  43. Min, K. ve Hong, W. (2021). The effect of food sustainability and the food safety climate on the job stress, job satisfaction and job commitment of kitchen staff. Sustainability, 13, 6813. https://doi.org/10.3390/su13126813
  44. Murray‐Gibbons, R. ve Gibbons, C. (2007). Occupational stress in the chef profession. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 19(1), 32-42.
  45. Nawaz Kalyar, M., Shafique, I. ve Ahmad, B. (2019). Job stress and performance nexus in tourism industry: A moderation Analysis. Tourism: An International Interdisciplinary Journal, 67(1), 6-21.
  46. O’neill, J. W. ve Davis, K. (2011). Work Stress And Well-Being İn The Hotel İndustry. International Journal Of Hospitality Management, 30(2), 385-390.
  47. Oflaz, M., ve Polat, E. (2023). İşyeri zorbalığı ve iş tatmininin iş stresi üzerindeki etkisi: otel işletmelerinde bir araştırma. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 7(1), 258-280. https://doi.org/10.32572/guntad.1238106
  48. Okur, B., Aslan, M. Ç., Sormaz, Ü., ve Madenci, A. B. (2019). Yiyecek içecek hizmetleri bölümünde çalışan işgörenlerin örgütsel güven ve örgütsel stres ilişkisi (Organizational Trust And Organizational Stress Relations Of Employees Working İn The Department Of Food And Beverage Services). Journal Of Tourism & Gastronomy Studies, 7(1), 561-573.
  49. Sadriwala, K. F., ve Malik, M. (2021). Occupational Stress, Coping Strategies, and the Impact of Culture in the Middle East: A Systematic Review of Evidence from Oman.194-220, in Sharma, K., Cooper, C. L., & Pestonjee, D. M. (Eds) Organizational Stress Around the World. Routledge.
  50. Onay, M. ve Kılcı, S. (2011). İş stresi ve tükenmişlik duygusunun işten ayrılma niyeti üzerine etkileri: Garsonlar ve aşçıbaşılar. Organizasyon Ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 3(2), 363-372.
  51. Örücü, E., Hasırcı, I. ve Zeybek, F. (2024). İş stresinin kendini kurgulama davranışı üzerindeki etkisinde mutluluğun rolü. Yönetim Ve Ekonomi: Celal Bayar Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 31(2),247-266. https://doi.org/10.18657/yonveek.1345240
  52. Özbay, G. ve Semint, S. (2023). Yiyecek içecek işletmelerinde örgütsel stres faktörleri üzerine bir araştırma. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 13(2),1845-1864. https://doi.org/10.48146/odusobiad.1183090
  53. Özçelik Bozkurt, H. ve Doğancılı, O. S. (2021). The effect of financial stress and affective job insecurity on hotel employees’ Lifesatisfaction: A research conducted during the Covid-19 Pandemic. İşletme Araştırmaları Dergisi, 13(2),1242-1254.
  54. Özel, Y. ve Karabulut, A. B. (2018). Günlük yaşam ve stres yönetimi. Türkiye Sağlık Bilimleri Ve Araştırmaları Dergisi, 1(1), 48-56.
  55. Polat, M. (2022). Duygusal emeğin işten ayrılma niyetine etkisinde örgütsel bağlılığın aracılık rolü: Yiyecek içecek işletmeleri üzerinde bir araştırma. Gsı Journals Serie A: Advancements İn Tourism Recreation And Sports Sciences, 5(2),145-162. https://doi.org/10.53353/atrss.1079035
  56. Sağbaş, M., Karabal, C. ve Sürücü, L. (2021). The effect of authentıc leadershıp on job stress. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 20(79),1328-1340. https://doi.org/10.17755/esosder.842877
  57. Sağbaş, M., ve Sürücü, L. (2020). Differences of perception of job stress according to the demographic characteristics of hotel employees. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 8(2), 805-815.
  58. Serinikli, N. (2019). İş stresinin işten ayrılma niyetine etkisinde örgütsel bağlılığın aracılık rolü. Business and Economics Research Journal, 10(4), 915-928.
  59. Sırıklı, İ. K. ve Pekerşen, Y. (2023). Gastronomi ve mutfak sanatları öğrencilerinin staj süreçlerinde yaşadıkları iş stresinin belirlenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 22(87),1325-1343.
  60. Sönmez, N. K. (2019). Termal otel işletmelerinde örgütsel stresin örgüt sağlığı üzerindeki etkisi. İşletme Araştırmaları Dergisi, 11(4), 2442-2455.
  61. Sürücü, L. ve Şeşen, H. (2020). İnsan kaynakları yönetim uygulamalarının iş stresi üzerindeki etkisi: Hizmet sektöründe bir araştırma. İş ve İnsan Dergisi, 7(2), 255-265.
  62. Şahin, O. (2019). Örgütsel stresin yabancılaşma üzerine etkisine ilişkin bir alan araştırması. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Üsküdar Üniversitesi.
  63. Taş, C. (2018). Umutsuzluk ve örgütsel stres ilişkisi: 4-5 yıldızlı otel çalışanları üzerinde uygulama. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Nişantaşı Üniversitesi.
  64. Tozkoparan, G. (2021). Örgütsel stresin çalışanların yaşam doyumu ve bireysel performans algısına etkileri üzerine bir araştırma. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 10(2), 1881-1910. https://doi.org/10.15869/itobiad.851959
  65. TURSAB (2014). Gastronomi Turizmi Raporu.
  66. Turunç, Ö. ve Avcı, U. (2015). Algılanan örgütsel destek ve lider-üye etkileşiminin işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisi: İş stresinin aracılık rolü. Seyahat Ve Otel İşletmeciliği Dergisi, 12(1),43-63.
  67. Türkseven, Y. Ç., ve Eğe, Z. (2021). Otel işletmelerinde ön büro çalışanlarının örgütsel stres Kaynaklarının Motivasyonlarına Etkileri. Turizm Ve İşletme Bilimleri Dergisi, 1(2), 15-33.
  68. Unur, K. ve Pekerşen, Y. (2017). İş stresi ile toksik davranışlar arasındaki ilişki: Aşçılar üzerinde bir araştırma. Seyahat Ve Otel İşletmeciliği Dergisi, 14(1),108-129. https://doi.org/10.24010/soid.303722
  69. Uzun, C. ve Güripek, E. (2022). İş-aile/aile-iş çatışmasının yaşam doyumuna etkisi: Yiyecek ve içecek işletmelerinde inceleme. Journal Of Gastronomy, Hospitality And Travel, 5(4),1718-1732.
  70. Uzun, Ö., ve Yiğit, E. (2011). Örgütsel stres ve örgütsel bağlılık ilişkisi üzerine orta kademe otel yöneticileri üzerinde yapılan bir araştırma. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 6(1), 181-213.
  71. Üst Can, Ç. (2024). Mutfak çalışanlarının teknostres düzeyleri ile bireysel iş performansları arasındaki ilişkinin incelenmesi. İşletme Araştırmaları Dergisi, 16(2),936-946.
  72. Üzülmez, M. (2024). İş stresinin iş tatmini ve yılmazlık durumu üzerindeki etkisi: Mutfak çalışanları üzerinde bir uygulama. Journal of Gastronomy Hospitality and Travel, 7 (1), 122- 134
  73. World Tourism Organization (2012), Global Report on Food Tourism, Vol.4. UNWTO, Madrid, https://doi.org/10.18111/9789284414819
  74. Yalçın, B. ve Yılmazer, A. (2024). İş stresi ve tükenmişlik sendromunun çalışan performansı üzerine etkileri (The Effect Of Job Stress And Burnout Syndrome On Employee Performance). Journal Of Tourism And Gastronomy Studies, 12(1),227-244.
  75. Yaşar E. ve Tür E. (2023). The effects of creative self-efficacy and emotional state on employees' coping styles with stress. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14(3), 786-801.
  76. Yeşiltepe, M. B. (2020). Örgütsel stresin örgütsel bağlılık üzerindeki etkisi: Etik liderliğin aracılık rolü. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Başkent Üniversitesi.
  77. Yirik, Ş., Ören, D., ve Ekici, R. (2014). Dört ve beş yıldızlı otel işletmelerinde çalışan personelin örgütsel stres ve örgütsel tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkilerin demografik değişkenler bazında incelenmesi. Journal of Yasar University, 9(35), 6099-6260.
  78. Zanabazar, A., Jigjiddor, S., ve Jambal, T. (2022). The impact of work-related stress on job satisfaction and organizational trust during Covıd-19 pandemic. In Shs Web Of Conferences, 135.
  79. Karakaş, A., ve Sahin, N. (2017). The relation between work family conflict and employee performance: a research on hotel employee. Sosyoekonomi, 25(32), 51-69.