ContactISSN:e-ISSN: 3023-5693
Author Sign-inReviewer Sign-inRegister
TürkçeEnglish
HomeAim and ScopeAboutGuide for AuthorSend ArticleLatest IssueArchiveContact Us

Halva in Turkish Culinary Culture: Seven Geographically Indicated Halvas from Seven Regions

Zeynep Gürbüz,Nursena Adıyaman,Ayşe Büşra MADENCİ,Yılmaz Seçim

  • Zeynep Gürbüz: Necmettin Erbakan UNİVERSİTESİ
  • Ayşe Büşra MADENCİ: Necmettin Erbakan Üniversitesi Turizm Fakültesi
  • Yılmaz Seçim: NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ
  •  Year : 2026
  •  Vol : 5
  •  Issue : 1
  •  Page : 48-61
Türkiye stands out globally for its rich culinary culture, shaped by a deep-rooted historical heritage. The wide variety of products and traditional practices passed down through generations are fundamental characteristics that distinguish Turkish cuisine. Regional products are more than mere sustenance; they are crucial elements reflecting the culture and lifestyle of their respective regions. Therefore, ensuring the recognition and sustainability of these products is critical for supporting local economies and preserving cultural identity. Products identified with a specific region are currently protected through Geographical Indications (GI). This system legally establishes the product's connection to its origin and ensures its authentic preservation. Halva holds significant sociological importance in Turkish culinary culture as a traditional delicacy. Historically, it has been served during weddings, births, funerals, and religious holidays, serving as a dessert that strengthens social bonds. Turkish cuisine is remarkably diverse in halva varieties, differing in preparation techniques and ingredients. As of April 2026, forty-three types of halva have been registered and protected under GI status. This study presents a comprehensive literature review on the significance of halva in Turkish cuisine and the application of geographical indications. Specifically, seven GI-tagged halva varieties representing the seven geographical regions of Türkiye are examined in detail regarding their production processes, regional ingredients, and cultural characteristics. Due to the limited research in this field, this study aims to contribute to the promotion of Turkish culinary heritage and provide a foundation for future academic research in gastronomy.
Cite this Article As : Gürbüz, Z., & Adıyaman, N., & Madenci, A.B., & Seçim, Y. (2026). Türk mutfak kültüründe helva: yedi bölgeden coğrafi işaretli yedi helva. NEUGastro, 5(1), 48-61. https://doi.org/10.54497/neugastro.2026.25

Conflict of interest : The authors declare that they have no conflict of interest.

This article is published under the CC BY-NC 4.0 license.
NeuGastro
2026, Vol5, Issue1
E-ISSN: 3023-5693
Received : , Accepted : , Published Online :

References

  1. Anadolu Ajansı. (2021). Ordu'nun asırlık lezzeti "Perşembe ceviz helvası" marketlerde görücüye çıkıyor. https://www.aa.com.tr/tr/kultur-sanat/ordunun-asirlik-lezzeti-persembe-ceviz-helvasi-marketlerde-gorucuye-cikiyor/2444892. (Erişim Tarihi: 13 Nisan 2026).
  2. Badem, A. (2023). Unutulmaya yüz tutan geleneksel bir Türk tatlısı olan kenevir helvası ve sürdürülebilir turizm açısından değerlendirilmesi. Journal of Turkish Studies, 18, 793-806.
  3. Batu, A., & Batu, H. S. (2016). Türk tatlı kültüründe Türk lokumunun yeri. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 4(1), 42-52.
  4. Bir Bursa Hayali. (t.y). Bursa’nın efsanevi tatlısı Süt Helvası! Bursa usulü Süt Helvası nasıl yapılır? https://birbursahayali.com/bursanin-efsanevi-tatlisi-sut-helvasi-bursa-usulu-sut-helvasi-nasil-yapilir/. (Erişim Tarihi 13 Nisan 2026).
  5. Bozagcı, E. C. (2023). Türk mutfak kültüründe helva ve helva gelenekleri. Uluslararası Türk Dünyası Turizm Araştırmaları Dergisi, 8(2), 191-200. https://doi.org/10.37847/tdtad.1367959
  6. Cebeci, T. (2019). Türk mutfağına ait tatlıların bölge temelinde analizi [Yüksek lisans tezi, Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi].
  7. Denk, E., & Bilici, N. S. (2022). Coğrafi işaretlerin önemi ve Erzurum’un tescilleri. Sosyal Bilimlerde Güncel Tartışmalar, 50.
  8. Doğanlı, B. (2020). Coğrafi işaret, markalaşma ve kırsal turizm ilişkileri. Journal of Human and Social Sciences, 3(2), 525-541.
  9. Esen, M. K. (2022). Yöresel lezzetlerin gastronomi turizmi açısından önemi: Türkiye’deki helvalar. Aydın Gastronomy, 6(2), 283-294.
  10. Gökovalı, U. (2007). Coğrafi işaretler ve ekonomik etkileri: Türkiye örneği. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 21(2), 141-160.
  11. Güldane, M., & Doğan, M. (2020). Köpük helva üretim parametrelerinin renk ve yoğunluk özelliklerine etkisi: Taguchi matematiksel model optimizasyonu. Gıda, 45(6), 1248-1260.
  12. Güleç, H., & Özkaya, F. (2019). Gastronomi turizminde Bursa (Gastronomy Tourism in Bursa).
  13. Güzel, M. O., & Önçel, S. (2018). Destinasyonların çekicilik unsuru olmasında gastronomi turizminin rolü: Hatay mutfak kültürü üzerine bir araştırma. International Gastronomy Tourism Studies Congress içinde (ss. 64-78).
  14. Kan, M., & Gülçubuk, B. (2008). Kırsal ekonominin canlanmasında ve yerel sahiplenmede coğrafi işaretler. Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 22(2), 57-66.
  15. Kaymaz, E. (2020). Türk mutfak kültüründe helvanın yeri ve önemi [Yüksek lisans tezi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü].
  16. Kızıldemir, Ö., Öztürk, E., & Sarıışık, M. (2014). Türk mutfak kültürünün tarihsel gelişiminde yaşanan değişimler. AİBÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14(3), 191-210.
  17. Onur, N. (2021). Gastronomi turizmi ve Hatay lezzet rotası. Turizm Ekonomi ve İşletme Araştırmaları Dergisi, 3(2), 150-162.
  18. Öger, A., & Kırmızı, Ö. (2024). Şanlıurfa yöresinde geleneksel bir sohbet toplantısı: Dağ yatısı. Milli Folklor, 18. https://doi.org/10.58242/millifolklor.1287614
  19. Özbey, Z., & Köşker, H. (2021). Türk mutfak kültüründe çorba ve coğrafi işaretli çorbalar üzerine bir değerlendirme. Gastroia: Journal of Gastronomy and Travel Research, 5(3), 471-489.
  20. Özel, M. A., Gül, M. Y., & Güneş, E. (2023). YOLO algoritması ile gastronomide yemek içeriklerini tespit etmede bir makine öğrenimi yaklaşımı. Necmettin Erbakan Üniversitesi GastroMedia Dergisi (NEU GastroMedia), 2(1), 31-38.
  21. Sayar, S. (2024). Yıldızeli’nin Karalar Köyünde değişim, dönüşüm uygulanış ve işlevleriyle ölü helvası geleneği. Artuklu Humanities, 16, 52-64.
  22. Saygılı, D., Demirci, H., & Samav, U. (2020). Coğrafi işaretli Türkiye peynirleri. Aydın Gastronomy, 4(1), 11-21.
  23. Seçim, Y., Afyoncu, A., & Solmaz, R. (2025). Yiyecek içecek işletme yöneticilerinin gastronomi 4.0 uygulamalarına yönelik görüşlerin değerlendirilmesi. NEUGastro, 4(1), 61-79.
  24. Sevinç, C. (2024). Özlem Kumrular’ın Sultan’ın mutfağı adlı romanında Osmanlı mutfak kültürü ve Matbah-ı Âmire. NEUGastro, 3(2), 112-123.
  25. Solmaz, Y., & Altıner, D. D. (2018). Türk mutfak kültürü ve beslenme alışkanlıkları üzerine bir değerlendirme. Safran Kültür ve Turizm Araştırmaları Dergisi, 1(3), 108-124.
  26. Şahin, A., & Meral, Y. (2012). Türkiye’de coğrafi işaretleme ve yöresel ürünler. Türk Bilimsel Derlemeler Dergisi, (2), 88-92.
  27. Şanlıer, N., Cömert, M., & Durlu-Özkaya, F. (2008). Türk mutfağındaki geleneksel tatlı ve helvaları gençlerin tanıma durumu. Türkiye, 10, 1123-1127.
  28. Teyin, G. (2024). Coğrafi işaretli gastronomi ürünleri: Ordu ili örneği. Social Sciences Studies Journal (SSSJournal), 7(82), 1951-1958.
  29. Tufantoz, A. (2013). Orta Asya’dan Balkanlar’a Türklerde pişi ve helva pişirme geleneği. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi.
  30. Türk Dil Kurumu. (2024). Helva. https://sozluk.gov.tr/?kelime=helva.
  31. Türk, H., & Şahin, K. (2004). Antakya geleneksel yemek kültürü. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(2).
  32. Türk Patent ve Marka Kurumu. (2017). Ordu Perşembe ceviz helvası. https://ci.turkpatent.gov.tr/Files/GeographicalSigns/0ad9a653-53c1-4c18-bc60-71029eb66167.pdf
  33. Türk Patent ve Marka Kurumu. (2020). Kütahya köpük helvası. https://ci.turkpatent.gov.tr/Files/GeographicalSigns/35c89278-1ba4-406e-9804-5e9ed5e906e1.pdf
  34. Türk Patent ve Marka Kurumu. (2021a). Bursa süt helvası. https://ci.turkpatent.gov.tr/Files/GeographicalSigns/80b90a4c-90f6-41aa-93cc-e7caac912384.pdf
  35. Türk Patent ve Marka Kurumu. (2021b). Konya kenevir helvası. https://ci.turkpatent.gov.tr/Files/GeographicalSigns/00274cde-fa18-4a0f-9ecc-600f86eb78a8.pdf
  36. Türk Patent ve Marka Kurumu. (2022a). Şanlıurfa pendirli helvası. https://ci.turkpatent.gov.tr/Files/GeographicalSigns/2edc2321-0184-46d2-b798-3f197b5185a5.pdf
  37. Türk Patent ve Marka Kurumu. (2022b). Erzurum tel helvası. https://ci.turkpatent.gov.tr/Files/GeographicalSigns/7f46816f-31d3-4d5a-8ec7-47ab12081cf9.pdf
  38. Türk Patent ve Marka Kurumu. (2023). Burdur haşhaş helvası. https://ci.turkpatent.gov.tr/Files/GeographicalSigns/8300a9f2-2f04-4665-8b5d-1b2748bfaa69.pdf
  39. Visit Karatay Konya. (t.y). Kenevir Helvası. https://visitkaratay.com/tr/kenevir-helvasi. (Erişim Tarihi: 13 Nisan 2026).
  40. Yenipınar, U., Köşker, H., & Karacaoğlu, S. (2014). Turizmde yerel yiyeceklerin önemi ve coğrafi işaretleme: Van otlu peyniri. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 2(2), 13-23.
  41. Yörükoğlu, T., Dayısoylu, K. S., Ançel, T., & Özdemir, Y. (2025). Dünyada zeytin ve zeytinyağı üretimi ve Türkiye’deki zeytinlerin ve zeytinyağlarının coğrafi işaret tescili açısından değerlendirilmesi. Bahçe, 54(1), 17-24.
  42. Yılmaz, G., & Akman, S. (2019). Osmanlıdan günümüze helvalar ve Helva-i Gazi’nin gastronomik değeri. Gastroia: Journal of Gastronomy and Travel Research, 3(3), 462-469.